Jolanta Drużyńska

Ostatni tabor. Jak władza ludowa zakazała Cyganom wędrowania

Ostatni tabor to opowieść o polskich Romach i peerelowskim zakazie romskich wędrówek i końcu ich dawnego świata. W 1996 roku z Tarnowa wyruszył pierwszy Tabor Pamięci Romów, który miał nie tylko przypomnieć ten zakaz, ale też odwiedzić największe w Polsce, poza obozami koncentracyjnymi, miejsca kaźni Cyganów w czasie II wojny światowej. Na kanwie wędrówek z Taborem Pamięci autorka opowiada o odkrywaniu „cygańskiego świata”. Sięga do wspomnień z dzieciństwa, odnajduje cygańskie wątki w dawnych lekturach, filmach i obrazach, wykorzystuje relacje świadków ostatnich lat taborowego życia polskich Romów, a także dokumenty peerelowskich urzędów i jednostek MSW zgromadzone w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. Ostatni tabor to opowieść o romantycznym świecie taborów i o brutalnej ingerencji władz państwowych w tradycyjny styl życia Romów, która zepchnęła ich na margines życia społeczno-ekonomicznego.